img

Абдулла Қаҳҳор

Ўзбек адабиётида ҳикоя жанрини энг юксак чўққига олиб чиққан адиб ким, деб сўрасангиз, шубҳасиз, бу — Абдулла Қаҳҳор. 1907 йилда Қўқонда, темирчи оиласида туғилган ёзувчи болалигиданоқ ҳаётнинг аччиқ-чучугини тотиб улғайди. Унинг ижодий шиори «Сўзда қоладиган гапнинг ўзини эмас, унинг руҳини айтиш керак» деган қоида эди. Абдулла Қаҳҳор ортиқча сўзбозликни ёмон кўрарди, у худди заргар каби ҳар бир жумлани сайқаллаб, энг керакли сўзни топмагунча тинчимасди. Шу сабабли ҳам уни замондошлари ҳақли равишда «Ўзбек Чехови» деб аташган. Унинг «Ўғри», «Бемор», «Анор» каби ҳикоялари ўзбек насрининг дурдоналаридир. Масалан, «Ўғри» ҳикоясида ўғирланган сигир эмас, балки жамиятдаги адолатсизлик ва инсон қадрининг топталиши шундай усталик билан тасвирланганки, ўқувчи охирида ким аслида ўғри эканлигини чуқур ҳис қилади. Унинг «Сароб» романи эса ўз даврининг энг мураккаб ва баҳсли асарларидан бири бўлиб, унда зиёлиларнинг фожиали тақдири ёритилган. Ёзувчининг «Синчалак» қиссаси ва «Шоҳи сўзана» комедияси эса ўткир ҳажви ва ҳаётий ҳақиқатлари билан бугун ҳам долзарбдир. Абдулла Қаҳҳор ўта талабчан инсон эди. У нафақат ўзига, балки шогирдларига ҳам қаттиққўллик билан муносабатда бўлар, «Адабиёт — кўнгилхушлик эмас, у жиддий меҳнат», деб таъкидларди. У 1968 йилда Москвада вафот этди, аммо ўзидан кейин шундай мукаммал асарлар қолдирдики, улардан бирорта ҳам ортиқча сўзни олиб ташлаш ёки қўшишнинг иложи йўқ.

Муаллифнинг китоблари

Барчасини кўриш